printlogo


کد خبر: 5049تاریخ: 1393/3/1 00:00
نگاهی به بازسازی مجدد فیلم پلیس آهنی فیلمی ورشکسته
با چاشنی گزینه‌های روی‌میز!

کاوه قادری: با کمال تاسف باید اذعان کرد که آنچه امروز و در سال 2014 از «پلیس آهنی» باقی مانده، عبارت است از فوتورمانی بسیار ساده و سطحی و نازل همراه با نوعی قهرمان‌پروری کلیشه‌ای و دمده و بهره‌گیری صرف از جلوه‌های ویژه کامپیوتری که برآیندشان، به سبب ضعف مفرط در فیلمنامه و میزانسن، بیشتر به بازی کامپیوتری مشابهت یافته تا یک فیلم سینمایی. البته اینکه «پلیس آهنی» ژوزه پادیلا مطلقا از شور و حرارت «پلیس آهنی» پل ورهوفن برخوردار نیست، تنها نشان‌دهنده یک روی سکه است. روی دیگر سکه هنگامی نمایان می‌شود که با گزاره‌ای به نام سینمای قرن بیست و یکم مواجه می‌شویم. از یاد نبریم که «پلیس آهنی» ورهوفن، متولد همان دهه‌ای بود که آثاری همچون «جنگ ستارگان» و «بازگشت به آینده» و «ای-تی» در آن آقایی می‌کردند و منتقدان  فیلمی همچون «سوپرمن 2» را به مثابه یک قدیس می‌ستودند. پیشرفت تکنولوژی در آن دهه با آنچه امروز رخ داده قابل قیاس نبود و از این رو، نفس به‌کارگیری جلوه‌های ویژه در آن دهه، به خودی خود موهبت محسوب می‌شد. اما امروزه که «جنگ ستارگان»‌های قرن بیست و یکم، تنها به سبب تداعی نوستالژی دهه‌های 70 و 80 مورد اقبال قرار می‌گیرند و نسخه‌های به مراتب پیشرفته‌تر «سوپرمن» در نهایت با نمره‌های متوسط رو به خوب منتقدان بدرقه می‌شوند و هواداران بازی‌های کامپیوتری با «پلی استیشن 4» دست و پنجه نرم می‌کنند و «ویندوز 9» تا کمتر از یک سال دیگر به بازار عرضه می‌شود، این میزان تکیه و تاکید گسترده پادیلا بر به‌کارگیری از جلوه‌های ویژه و تقویت ظاهری بخش نمایشی، بی‌آنکه اساسا بخش درام، محل و مجالی برای عرضه شدن بیابد، بسیار ناشیانه و نابخردانه به نظر می‌رسد. تا جایی که فیلم، حتی در باکس آفیس نیز توفیق چندانی کسب نمی‌کند. عجیب‌تر آنکه ظاهرا پادیلا به این حقیقت تاریخی که برتری یک اثر سینمایی را نه صرفا تکنیک، بلکه تلفیقی متوازن از تکنیک و لحن و بیان رقم می‌زند، هیچگونه توجهی نکرده و در نتیجه، اثری را آفریده که بزرگ‌ترین اغماض به آن توسط هر منتقدی، نقدش و بزرگ‌ترین مجازات برای آن توسط هر مخاطبی، تماشایش است. 10 دقیقه ابتدایی‌اش، علنا فیلم نیست بلکه حداکثر در مقام یک بازی کامپیوتری بد است؛ نوعی ارضای شخصی یا خوداقناعی متکبرانه در قالب فتح 10 دقیقه‌ای تهرانی که بیشتر به کوچه پس کوچه‌های عربستان و اردن و ترکیه شبیه شده است و مردمش، فارسی را با لهجه‌های افغانی و آمریکایی صحبت می‌کنند و جملگی یا در فقر مطلق‌اند یا تروریست. به اینها اضافه کنید مقادیر زیادی جلوه‌های ویژه جهت تظاهر به انفجار و دوربینی تماما لرزان جهت تظاهر به تعلیق و تنش و احیانا زمینه‌سازی برای خشونت. تاسف‌انگیزتر آنکه اوضاع «پلیس آهنی» پادیلا، حتی پس از آن 10 دقیقه مضحک و تصنعی و زشت و پروپاگاندایی نیز تغییر چندانی نمی‌کند. در شخصیت‌پردازی، شخصیت الکس مورفی آنقدر برای مخاطب ناشناخته است که پادیلا برای برانگیختن حس همذات‌پنداری مخاطب نسبت به مورفی، از طریق هجوم بی‌رحمانه به احساسات آنی مخاطب، حداقل در دو سکانس به نمایش صریح و بی‌پرده و در عین حال بی‌میزانسن وضعیت جسمانی مورفی، پس از سوقصد به او می‌پردازد. در ادامه، اگرچه الکس مورفی نیمه انسانی-نیمه‌رباتی از طریق پلات، شخصیت‌پردازی می‌شود اما همین شخصیت حاصله نیز به سبب کم‌پرداختی وقایع مرتبط به او، نصفه و نیمه از آب درمی‌آید. تاکیداتی که روی رابطه مورفی با کلارا و پسرش (رابطه‌ای که تا پیش از سوءقصد به مورفی، منحصر در یکی، دو سکانس کم‌رمق درون خانه است) صورت می‌گیرد، آنقدر کدوار و به لحاظ حس دراماتیک کمرنگ است که بویژه از منظر منطق دراماتیک، توجیه‌گر فراز و فرودهای رفتاری در مورفی نیست. برای نمونه، آیا مخاطب حق دارد لااقل از خود بپرسد که پس از کاهش غنای احساسات مورفی به 2 درصد و به تبع آن، بی‌اعتنایی‌اش به همسر و فرزندش، چه تغییری در رابطه میان کلارا و مورفی صورت گرفت که غنای احساسی مورفی را افزایش داده و وی را دچار تحول کرد؟! و آیا چنین تحولی به لحاظ داستانی، جامپ‌کاتی و تحمیلی نیست؟! مشابه این کمبود را در توجیه فراز و فرودهای رفتاری سایر کاراکترها از جمله سلرز و نورتون نیز می‌توان یافت. از قضا عمده مشکلات فیلمنامه نیز که تنها در روایت بدون خلأ (و البته نه بدون حفره) قصه خلوت خود موفق است، علاوه بر کم‌پرداختی مفرط کاراکترها، به همین عدم طراحی سیر منطقی جهت شکل‌دهی کنش و واکنش‌ها و فراز و فرودهای داستانی برمی‌گردد که درامی افلیج را موجب گشته است که حتی اندک کنش‌مندی ولو قابل پیش‌بینی سلرز به عنوان ضدقهرمان کلیشه‌ای و دمده ماجرا (همچون قهرمان) نیز نجاتبخش آن نیست. به این همه اضافه کنید تلاش ناکام فیلمساز در جای جای فیلم را جهت خلق میزانسنی تعلیق‌زا و پرتنش در قالب دوربینی که به دم‌دستی‌ترین نحو ممکن از روی سه‌پایه برداشته شده و دائما به چپ و راست و بالا و پایین می‌لرزد و البته از یاد نبرید تقطیع مکرر تصاویر و بهره‌گیری از نماهای پرتعداد را که فاقد هرگونه خلاقیت‌اند و نه‌تنها در ایجاد تعلیق، توفیقی ندارند بلکه از جنبه اکشنی اثر به عنوان تنها برگ برنده آن نیز می‌کاهند. قطعا برای آن دسته از هواداران «پلیس آهنی» که با شور و اشتیاق بسیار مایلند درباره نسخه بازسازی شده فیلم بدانند و بشنوند و بخوانند، خوشایند نخواهد بود آب پاکی را روی دستشان ریختن و پرده برداشتن از بلاک باستری ورشکسته و پوشالی و عقیم و نیمه جان که به سبب دارا بودن ساختاری عاجز از ایجاد هرگونه جذابیت، درام خنثی،  قهرمان غیرسمپاتیک و ضدقهرمان فاقد جذابیت و گیرایی لازم، تم تکراری، اکشن رقیق شده و جلوه‌های ویژه‌ای در نهایت کم‌کارکرد، هیچ نشانی از سلفش در اواخر دهه 80 ندارد اما چه می‌شود کرد، وقتی عملا خود فیلم نیز با مخاطبش چنین می‌کند؟


Page Generated in 0/0037 sec