شباهت و تفاوت مباحث توافق هسته‌ای ایران با مباحث پیمان نفتا چیست؟

دنیل درزنر: مباحث فراوانی درباره نقش سیاست خارجی در انتخابات ریاست‌جمهوری 2016 آمریکا جریان دارد. بخش عمده مباحث بر تلاش رئیس‌جمهور آینده برای احیای موقعیت آمریکا در جهان متمرکز است. یکی از بحث‌های مهم، مذاکرات مربوط به برنامه هسته‌ای ایران است که شباهت‌های جالبی با مباحث مربوط به نفتا (توافق تجارت آزاد آمریکای شمالی) دارد. نامزدهای جمهوریخواه به‌طور همزمان قول می‌دهند موقعیت آمریکا را در جهان احیا کنند و بلافاصله آن را با متحدان آمریکا در توافق 1+5 با ایران ارتباط می‌دهند.
مارکو روبیو، سناتور جمهوریخواه به رادیو سراسری آمریکا گفت: «... اروپایی‌ها به نحوی قصد محک زدن دارند چون ایرانیان بالاخره تحریم‌ها را نقض خواهند کرد. آنها برای فرار از تحریم‌ها یا سعی می‌کنند از مفرهای موجود در توافق استفاده کنند یا مثل همیشه یک بخش سری در برنامه‌شان وجود دارد. در آن مرحله آنها با این محک بزرگ مواجهند که آیا مایلند به توافقنامه‌ای که حتی آن را امضا کرده‌اند، پایبند بمانند؟ اما از منظر آمریکا، ضمن آنکه ما خواهان پیوستن متحدان‌مان به این تلاشیم و قطعا تحریم‌ها بر ضد ایران زمانی موثرتر خواهد بود که با هماهنگی با متحدانمان در سراسر جهان صورت گیرد، باید به دغدغه‌های‌مان در زمینه امنیت ملی توجه داشته باشیم».
اما بازگرداندن تحریم‌های یکجانبه آمریکا ممکن است اندکی به ایرانیان لطمه بزند ولی بدون تایید شورای امنیت سازمان ملل، تحریم‌های موردنظر تاثیر چندانی فراتر از عصبانیت متحدان اروپایی‌مان نخواهد داشت. اعمال مجدد تحریم‌ها صرفا به ایرانیان آزادی عمل بیشتری درباره هر توافقنامه‌ای خواهد داد.
آیا توافق با ایران یک نفتای جدید است؟ از یک طرف، تفاوت بزرگ بین نفتا و هرگونه توافقی درباره ایران این است که نفتا به‌عنوان یک توافقنامه کنگره و قوه مجریه، پایدارتر از هرگونه توافقنامه قوه مجریه است که دولت اوباما درباره ایران امضا کند، بنابراین به لحاظ قانونی لغو چارچوب توافقنامه ایران بسیار ساده‌تر است.
از طرف دیگر، ماه گذشته کاملا مطمئن بودم هیچ رئیس‌جمهوری از حزب جمهوریخواه در واقع یک توافق نهایی را لغو نخواهد کرد اما اکنون با نظر به طرح بازنگری کنگره در چنین توافقی، حتی باید مطمئن‌تر باشم. در حالی که به آسانی می‌توان این رویداد را تسلیم شدن دولت اوباما جلوه داد، این طرح همچنین به قوی‌ترین انتقاد حزب جمهوریخواه از این فرآیند می‌پردازد. اکنون کنگره در زمینه توافق با ایران صاحب‌نظر است. هنوز قراردادی حاصل نشده است اما به لحاظ سیاسی به نظر می‌رسد چیزی بیش از صرفا یک توافقنامه قوه مجریه است.
بالاخره آنکه، به نظر من مناظره‌های نامزدهای انتخابات ریاست‌جمهوری 2016 به یک دلیل ساده، هنوز مشابه مباحث مربوط به نفتاست. هیچ جمهوریخواهی فکر نمی‌کند ایرانیان مفاد توافق نهایی را رعایت خواهند کرد بنابراین روبیو و دیگران می‌توانند هر چیزی که می‌خواهند درباره ایران بگویند بدون آنکه هیچ پیامدی برای سیاست دولت داشته باشد اما اگر موانع موجود در برابر چارچوب توافق ایران رفع و توافق نهایی حاصل شود و تا اوایل 2017 هیچ مدرکی دال بر نقض مفاد توافق توسط ایران به‌دست نیاید، یک رئیس‌جمهور جمهوریخواه چه خواهد کرد؟
واشنگتن پست