بهرنگ فتوحی: اگرچه شهر ونیز به «شهر روی آب» معروف است، اما همین که بارش فراوان باران موجب بالا آمدن سطح آب دریای آدریاتیک شود و میدان‌ها و ساختمان‌های خیابان را دربر بگیرد صدای مردمش در می‌آید. جالب اینکه میدان معروف این شهر یعنی
«سان مارکوس» تا به حال دوبار به طرز فجیعی در آب فرو رفته که هر بار شهردار را به استعفا وا داشته است. در این میان وضعیت کشور خشک ما و از همه مهم‌تر پایتخت آلوده‌مان متفاوت است. در این شهر 12 میلیون نفری که با انواع و اقسام مشکلات در حوزه آب‌های سطحی و زیرزمینی مواجه است، بارش باران یک نعمت واقعی از سوی پروردگار است که می‌تواند مرهمی به زخم‌های کهنه شهر باشد، اما این در حالی است که این نعمت الهی به دلیل نبودن یک رویه مشخص در مدیریت شهری به هرز رفته و تنها افسوسی به جا می‌گذارد.
غافلگیری از آسمان می‌آید
بارانی که روز گذشته پایتخت‌نشینان را غافلگیر کرد و موجب شد آنها با پاچه‌ها و لباس‌های خیس به محل کارشان بروند مساله‌ای غیرقابل پیش‌بینی‌ نبود. حتی شهردار نیز از اوایل پاییز امسال در گفت‌وگوهایش مدام به مردم اطمینان می‌داد که امسال از آبگرفتگی در معابر شهر خبری نیست! خیابان‌های گره خورده، مغازه‌های آب گرفته و از همه بدتر قول‌های عملی نشده مدیریت شهري، مردم را بیش از پیش عصبانی کرده بود. اگرچه مسؤولان شهری از قبل خبر آمادگی در برابر باران‌های پایتخت را داده بودند و یک صدا فریاد می‌زدند: «ببار ‌ای بارون ببار!» اما انگار نه انگار که این همه اسکناس زیر خاک‌های شهر رفته تا مردم روزهای بارانی خاطره‌انگیزی را پشت سر بگذارند؛ باز هم آب در جوی‌ها راه افتاده و گاه در سطح خیابان‌ها جاری شد چرا که بسیاری از جوی‌های پایتخت برای یک روز ابری آمادگی کافی نداشتند! مقایسه قول‌های مسؤولان با اتفاق‌هایی که در پاییز و زمستان امسال برای پایتخت‌نشینان افتاد هم در نوع خودش جالب است. آذرماه قائم‌مقام معاون خدمات شهری شهرداری تهران پس از یک روز بارانی به خبرنگاران گفت: با وجود بارش باران مداوم روز قبل، کمترین میزان آبگرفتگی در سطح شهر ایجاد شد. محمد عیدیان با بیان اینکه تهران از بالا به سمت پایین دارای شیب سه تا چهار درجه‌ای است، افزود: در مساحت 900کیلومتر مربعی شهر تهران، رخ دادن 10 تا 20 مورد آبگرفتگی که وارد خیابان شده و انجام عملیات اجرایی را مطالبه کند، تعداد زیادی نیست. وی مقایسه‌ای هم میان آبگرفتگی‌های این دوره با دوره‌های قبلی شهرداری انجام داده و یادآور شد: زمانی در شهر تهران بیش از 600 مورد آبگرفتگی شدید ایجاد می‌شد که امیدوارم با انجام طرح ضربتی تمیز کردن انهار و جوی ها، تعداد آبگرفتگی‌های موجود نیز کاهش یابد.
نقد عملکرد مدیریت شهری محدود به این‌ها نیست، سرهنگ احمدی، جانشین رئیس‌ پلیس راهنمایی و رانندگی تهران بزرگ نیز گله‌ای از مسؤولان شهرداری در روزهای بارانی کرده و می‌گوید: در بزرگراه شهید چمران و شهید حکیم مشکل ترافیکی شدیدتری وجود داشت و این موضوع کاملا قابل پیش‌بینی‌ بود. ما پیش از بارندگی، نقاط آبگیر را شناسایی و بارها به شهرداری‌های آن مناطق اعلام کردیم. عیدیان، قائم مقام معاونت خدمات شهری شهرداری تهران در این باره گفت: «زیر پل سیدخندان، میدان ونک و میدان الغدیر زباله‌های به جای مانده در نهرها باعث آبگرفتگی شده بود.» این در حالی است که گزارش‌های رسیده به دفتر «وطن‌امروز»‌ حکایت از آبگرفتگی کامل محله و خیابان‌های بازار بزرگ و قدیمی تهران داشته و حتی بسیاری از دکان‌های اطراف میدان ولیعصر با آبگرفتگی مواجه شده‌اند. با این حساب، آبگرفتگی این دو بخش تجاری و پراهمیت شهر حکایت از بی‌توجهی مدیران شهری حتی به نقاط پررفت و آمد و مرکزی شهر دارد!
سکان به‌دستان خیابان بهشت
شهرداری تهران در دوره قالیباف، قراردادهای قابل توجهی برای جمع‌آوری آب‌های سطحی با پیمانکاران بسته و تا به حال 11 پروژه در این زمینه افتتاح کرده که مجموعا 380 کیلومتر از 700 کیلومتر نیاز پایتخت به آن را پاسخ گفته است. با این همه، وی در اوایل پاییز نیز به مردم اعلام کرد که زمستان آرام و بدون آبگرفتگی خواهند داشت و به‌دور از دغدغه‌های بارانی هرساله می‌توانند به فعالیت‌های شهرداری اعتماد کامل داشته باشند؛ امیدواریم ظرف 3 تا 4 سال آینده مجموعه شبکه هدایت آب‌های سطحی به‌وسیله تونل، کانال، لوله‌گذاری و حوضچه‌های آرامش حل شود و دغدغه‌ای به نام سیل و آبگرفتگی نباشد. وی افزود: بجد معتقدم وضعیت آبگرفتگی اصلا قابل قیاس با سال‌های پیش نیست. قالیباف که در مراسم بهره‌برداری همزمان از 11پروژه شبکه جمع‌آوری آب‌های سطحی سخن می‌گفت، افزود: هدایت آب‌های سطحی و ساخت کانال، لوله‌گذاری و حوضچه رسوب‌گیر از پروژه‌های مهمی است که در زمان بارش باران و برف قدر آن را می‌دانیم، اما بعضی مشکلات را نخواستیم از گذشته‌های دور ریشه‌ای حل کنیم. شهری که بالای 10 میلیون نفر در آن زندگی می‌کنند را با کارهای مقطعی نمی‌توان اداره کرد. وی در پایان به استفاده از تکنولوژی جدید برای فاضلاب اشاره کرد و گفت: برآوردها نشان می‌دهد غیر از ساخت تونل روش‌های دیگری نیز برای حل مشکل فاضلاب وجود دارد که برای محیط‌زیست مناسب است و 130 سال زمان و هزینه گزاف نمی‌خواهد. این به عنوان موضوعی قابل بحث می‌تواند موضوع کارشناسان باشد تا در روش‌ها تجدیدنظر کنند، اما کارشناسان شهری به این گفته‌های قالیباف واکنش سردی نشان دادند. به اعتقاد آنها وعده‌های شهردار با توجه به نوع نگاه مدیران شهری به بحث آبگرفتگی معابر محقق نمی‌شود و البته که روز گذشته نیز شاهد این ادعا بودیم. به نظر می‌رسد که باید به گفته کارشناسان صحه گذاشت که علاوه بر بی توجهی مدیران شهری به مساله آبگرفتگی معابر و خیابان‌ها، بخشی از اقدامات شهرداری نیز به این مساله دامن زده است. کم کردن عرض نهرها برای افزودن به عرض خیابان، عدم لایروبی درست و بموقع انهار و جمع‌آوری ناکارآمد زباله از جوی‌ها موجب بروز خسارت در بسیاری از تاسیسات شهری و منازل مردم می‌شود، گواینکه هزینه بخش عمده‌ای از تبعات این مشکل را مردم با تلف کردن وقت و از بین بردن آرامششان در خیابان‌های پرآب می‌پردازند!